Sot shënohet 36-vjetori i miratimit të Kushtetutës së Republikës së Kosovës në Kaçanik, një nga aktet më të rëndësishme politike, juridike dhe historike të historisë moderne të Kosovës.
Kushtetuta e Kaçanikut nuk ishte vetëm një akt juridik. Ajo ishte shprehje e qartë e vullnetit politik të popullit të Kosovës për liri, demokraci, pavarësi dhe shtetësi. Me këtë akt kushtetues u afirmua vendosmëria për ndërtimin e institucioneve të veta dhe për ushtrimin e së drejtës për vetëvendosje.
Në rrethanat e okupimit, të represionit dhe të mohimit sistematik të të drejtave dhe lirive themelore, Kushtetuta e Kaçanikut përbëri një pikë kthese në zhvillimin e mendimit dhe të veprimit politik e kushtetues në Kosovë. Ajo krijoi një bazë të rëndësishme juridike për vazhdimësinë institucionale dhe për procesin e shtetndërtimit të Kosovës.
Rruga e nisur në Kaçanik u zhvillua përmes rezistencës aktive paqësore, ndërtimit të institucioneve të pavarura dhe organizimit politik të shoqërisë kosovare. Përballë represionit dhe mohimit të së drejtës për liri, kjo rrugë u pasua nga lufta çlirimtare e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe nga sakrifica e madhe e popullit të Kosovës, të cilat i dhanë një dimension të ri përpjekjes për çlirimin dhe shtetësinë e Kosovës.
Kushtetuta e Kaçanikut përbëri gjithashtu një bazë të rëndësishme juridike e politike për proceset që çuan te Referendumi i vitit 1991 për pavarësinë e Kosovës, përmes të cilit populli i Kosovës shprehu vullnetin e tij për një Kosovë të pavarur dhe sovrane.
Periudha nga 7 shtatori 1990 deri më 17 shkurt 2008 përfaqëson një rrugëtim historik të veçantë: nga akti kushtetues i Kaçanikut, përmes rezistencës paqësore, referendumit, luftës çlirimtare dhe sakrificës së brezave, deri te shpallja e Republikës së Kosovës shtet i pavarur dhe sovran.
Për këtë arsye, 7 shtatori mbetet një datë me rëndësi të veçantë në historinë kushtetuese dhe shtetformuese të Kosovës. Kushtetuta e Kaçanikut përfaqëson një nga pikënisjet themelore të procesit modern të shtetndërtimit dhe një dëshmi të vendosmërisë së popullit të Kosovës për të ndërtuar një rend politik e juridik të bazuar në liri, demokraci dhe shtetësi.
Në këtë përvjetor, Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës shpreh respektin dhe mirënjohjen e thellë për hartuesit e Kushtetutës së Kaçanikut, për delegatët që e miratuan atë dhe për të gjithë ata që, me përkushtim, guxim dhe sakrificë, kontribuuan në realizimin e idealeve të shprehura në këtë akt historik.
Kushtetuta e Kaçanikut mbetet pjesë e rëndësishme e kujtesës historike, juridike dhe institucionale të Kosovës dhe një nga themelet e rrugëtimit të saj drejt lirisë, pavarësisë dhe shtetësisë.
Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës
7 shtator 2026
